Garnki bez niklu czy ceramiczne? Co lepsze dla alergików?

W trosce o własne zdrowie zgodnie z hasłem, że jesteśmy tym, co jemy, często podczas zakupu żywności wybieramy jak najlepsze produkty. Warto jednak wiedzieć, że nie tylko to, co wrzucamy do garnka, ma znaczenie, ale i to z czego on został wykonany. Na nic zdrowa żywność, jeśli potrawy przyrządza się w garnkach z tworzyw, które mają negatywny wpływ na zdrowie. Wiedzieć o tym powinni zwłaszcza alergicy.

• Dobór naczyń dla osób uczulonych
• Czy można kupić garnki pozbawione niklu?
• Naczynia bez niklu i aluminium
• Stal bez niklu – mit czy rzeczywistość?
• Emalia jako warstwa ochronna
• Bezpieczne materiały w kuchni alergika
• Porównanie powłok ochronnych

Dobór naczyń dla osób uczulonych

W przypadku alergii na jakąś substancję należy unikać jej, by nie szkodzić zdrowiu. Okazuje się, że wśród nas jest wiele osób uczulonych na metale ciężkie, w tym nikiel. Szacuje się, że w Europie może to być nawet 20% populacji. A taka alergia niestety potrafi bardzo utrudniać życie. Śladowe ilości niklu znajdują się niemalże wszędzie – w wodzie, a nawet w żywności. Warto więc w przypadku stwierdzenia alergii, usunąć źródła jego obecności. Co w przypadku gotowania?

Oczywiście dobrze jest kupować żywność prosto od producenta, a na pewno unikać takiej, która pakowana jest w opakowania z różnych tworzyw. Kolejną ważną kwestią jest to, jakich naczyń używa się do przygotowywania potraw. Kluczowe są tutaj zwłaszcza garnki. Najlepiej, by nie miały w składzie niklu lub były tak skonstruowane, aby uniemożliwiać jego migrację do pożywienia. Czy da się takie kupić?

Czy można kupić garnki pozbawione niklu?

Dawniej bardzo popularne w kuchni były garnki emaliowane. Szybko jednak wyparły je garnki aluminiowe, a następnie te wykonane ze stali nierdzewnej. Większość z nas nie zastanawia się nad tym, z czego wykonane są garnki, które mamy w domu. Kluczowe bywa to, czy można je myć w zmywarce oraz to, czy da się z nich korzystać np. na kuchence z indukcją.

Dopiero wówczas, gdy ma się w domu alergika, zaczyna się szukać źródeł alergenu i w przypadku alergii na nikiel często są to właśnie garnki. Warto więc postawić na naczynia całkowicie pozbawione tego pierwiastka lub takie, w których kontakt z pożywieniem jest zminimalizowany dzięki specjalnym powłokom. Czy one istnieją? Oczywiście!

Naczynia bez niklu i aluminium

Zdrowe garnki to takie, które nie wydzielają szkodliwych substancji podczas korzystania z nich, dzięki czemu nie wpływają negatywnie na organizm. Najlepiej, niezależnie od tego, czy jest się alergikiem, czy nie – wybierać garnki, które posiadają atest Państwowego Zakładu Higieny. Certyfikat ten potwierdza, że produkt spełnia normy bezpieczeństwa i nie stanowi zagrożenia dla zdrowia.

Z uwagi na szybkie nagrzewanie i niską cenę, wiele osób wybiera garnki aluminiowe. Niestety nie wszystkie powinny być stosowane do przygotowywania potraw. Pod uwagę warto wziąć tylko takie, które produkowane są z aluminium anodowanego, a więc pokrytego tlenkiem glinu. Dzięki niemu jest mniejsze ryzyko, że aluminium będzie przenikało do żywności podczas długiego gotowania w środowisku kwaśnym.

Bezpieczne są również garnki aluminiowe pokryte powłoką teflonową, kamienną, ceramiczną, czy tytanową. Stanowią barierę, dzięki której żywność nie ma bezpośredniego kontaktu z aluminium. Warunkiem skuteczności takiej ochrony jest brak uszkodzeń mechanicznych powłoki – dlatego należy unikać metalowych akcesoriów podczas mieszania potraw.

Stal bez niklu – mit czy rzeczywistość?

W przypadku garnków wykonanych ze stali jest większy problem. Nikiel jest wykorzystywany do produkcji tego tworzywa – to właśnie on nadaje stali odporność na korozję i zapewnia jej trwałość. Właśnie dlatego w przypadku stwierdzenia alergii powinno się ich unikać. Dotyczy to również naczyń ze stali nierdzewnej, gdzie udział niklu może sięgać nawet 10-12%.

Lepiej więc, by alergicy z nich zrezygnowali. Garnki ze stali nierdzewnej bez niklu nie istnieją – ten metal jest nieodzownym składnikiem stopów oznaczanych jako 18/10 (18% chromu, 10% niklu) czy 18/8. Nawet jeśli wybierze się takie, które pokryte są dodatkową powłoką, np. ceramiczną lub emaliowaną, nie ma się pewności, czy przy zarysowaniu do potrawy nie przeniknie nikiel.

Emalia jako warstwa ochronna

A co z garnkami emaliowanymi? Czy w nich nie ma niklu? Niestety należy wiedzieć, że garnki takie nie są w całości z emalii. Taki garnek jest produkowany ze stali i emaliowany – warstwa emalii stanowi jedynie powłokę ochronną nakładaną na stalowy rdzeń. Często poleca się takie naczynia alergikom, rodzinom z dziećmi i osobom starszym, jednak tutaj lepiej zachować czujność.

W sytuacji, gdy dojdzie do zarysowania lub odprysku emalii wewnątrz garnka, lepiej nie przygotowywać w nim już potraw. Odsłonięta stal może uwolnić nikiel do jedzenia, zwłaszcza podczas gotowania potraw kwaśnych, takich jak pomidory czy kapusta kiszona. Dlatego emaliowane naczynia wymagają szczególnie ostrożnego obchodzenia się i regularnej kontroli stanu powłoki.

Bezpieczne materiały w kuchni alergika

Wiele osób borykających się z alergią na nikiel decyduje się na zakup szklanych garnków. Są drogie, dość delikatne, ale umożliwiają zdrowe gotowanie bez ryzyka migracji metali ciężkich. Szkło jest materiałem całkowicie obojętnym chemicznie – nie reaguje z kwasami ani zasadami, co czyni je idealnym dla osób z wrażliwym układem odpornościowym.

Podobnie sprawa się ma z garnkami żeliwnymi. W ich przypadku podczas podgrzewania do wysokich temperatur i w kontakcie z różnymi potrawami nie musimy obawiać się wydzielania szkodliwych substancji. Żeliwo może wprawdzie uwalniać niewielkie ilości żelaza, ale dla większości osób jest to korzystne, zwłaszcza przy jego niedoborach. Co więcej, naturalna patyna tworząca się na powierzchni żeliwa z czasem zapewnia dodatkową ochronę i właściwości nieprzywierające.

Porównanie powłok ochronnych

Garnki bez niklu są bardzo kosztowne. Nie zawsze taki wybór będzie więc możliwy. W przypadku alergii na nikiel czasem lepiej postawić na garnki wykonane z materiałów, które posiadają nikiel, ale pokryte są powłoką, która ma zapobiegać jego przenikaniu do potraw. Taką ochronę dają na przykład garnki z powłoką ceramiczną.

Tak jak emaliowane, tak i one nie zmieniają smaku i aromatu potraw, a są pozbawione ryzyka przeniknięcia niklu – pod warunkiem, że powłoka pozostaje nienaruszona. Ceramika jest materiałem całkowicie naturalnym, nie zawierającym związków chemicznych mogących migrować do jedzenia. Dodatkowo wytrzymuje wysokie temperatury i nie traci swoich właściwości przy intensywnym użytkowaniu, choć wymaga unikania gwałtownych zmian temperatur, które mogą doprowadzić do pęknięć.

Wybierając garnki dla alergika, warto porównać nie tylko cenę, ale przede wszystkim długoterminową trwałość powłoki ochronnej oraz gwarancje producenta dotyczące bezpieczeństwa żywieniowego produktu.