Szalunki to jeden z rodzajów formy konstrukcji tymczasowej wykorzystywanej w budownictwie. Służą nadawaniu kształtu tworzonej budowli, a także zapewnieniu bezpieczeństwa w trakcie wykopów i wylewki. Rodzaje i typy szalunków różnią się w zależności od sposobu wykorzystania, jednym z nich jest właśnie szalunek lekki. Przy jakich pracach budowlanych jest potrzebny?
- Zastosowanie szalunków w budownictwie
- Kiedy stosować szalunek lekki
- Korzyści wynikające z używania szalunków lekkich
- Dobór odpowiedniego szalunku lekkiego
Zastosowanie szalunków w budownictwie
Szalowanie (zwane także deskowaniem) to tymczasowa konstrukcja wykorzystywana w budowie, którą wykonuje się z drewna, płyty wiórowej, sklejki wodoodpornej lub metalu. Pełni funkcję formy dla konstrukcji betonowych i żelbetonowych — nadaje im założony kształt i zabezpiecza przed rozlaniem się masy betonowej. Po związaniu betonu szalunki poddaje się demontażowi.
W budownictwie rozróżnia się trzy główne typy szalunków: do wykopów (lekki, średni i ciężki), szalunki ścienne oraz szalunki stropowe. Stosuje się je przy rozmaitych czynnościach budowlanych, takich jak wylewanie fundamentów, budowa schodów z użyciem sklejki filmowanej, stropów, cokołów ogrodzeń, a także przy pracach kanalizacyjnych oraz realizacjach o charakterze przemysłowo-inżynieryjnym. W tym artykule wyjaśniamy zastosowanie szalunków lekkich.
Kiedy stosować szalunek lekki
Szalunek lekki stanowi jedną z form wykorzystywanych w budownictwie przy wykopach. Służy przy pracach związanych z instalacjami wodnymi, kanalizacyjnymi oraz w przemyśle drogowym. Konstrukcje lekkie najczęściej można spotkać przy budowach obiektów średnich i niewielkich, takich jak obiekty handlowe czy domy jednorodzinne. Dzięki nim można wykonać fundamenty, ściany rozporowe, silosy i podmurówki.
Szalunek lekki typu A może być stosowany do wykopów o głębokości do 3 metrów, nie jest więc przeznaczony do wielkich obciążeń. Mają one przede wszystkim chronić zarówno robotników jak i okolicę przed zniszczeniami, także spowodowanymi osunięciem się gruntu. W przypadku głębszych wykopów lub większych obciążeń konieczne staje się zastosowanie szalunków średnich lub ciężkich, które charakteryzują się wyższą wytrzymałością.
Przykładowe zastosowania szalunków lekkich
- Fundamenty budynków mieszkalnych i użyteczności publicznej o niewielkiej kubaturze
- Wykopy pod przyłącza wodociągowe i kanalizacyjne
- Podmurówki pod ogrodzenia
- Ściany rozporowe o wysokości do 3 metrów
- Silosy i zbiorniki o ograniczonej pojemności
Korzyści wynikające z używania szalunków lekkich
Do niedawna na polskich budowach najczęściej wykorzystywano szalunki średnie oraz ciężkie, zaczyna się to jednak powoli zmieniać wraz z dostępem do coraz nowszych materiałów. Kiedyś stosowano przede wszystkim drewno, obecnie sięga się także po metale (aluminium), a także sklejki wodoodporne. Ich największą zaletą, oprócz mniejszej wagi, jest możliwość wielokrotnego użycia. Montaż szalunków jest stosunkowo prosty, co znacząco ułatwia prace na budowie i skraca przygotowania do kolejnych jej etapów.
Przewagi szalunków lekkich nad tradycyjnymi rozwiązaniami
| Cecha | Szalunek lekki | Szalunek tradycyjny |
|---|---|---|
| Waga | Niska (łatwy transport) | Wysoka (wymaga sprzętu) |
| Montaż | Szybki i prosty | Czasochłonny |
| Wielokrotność użycia | Tak (do kilkudziesięciu cykli) | Ograniczona |
| Koszt początkowy | Średni do wysokiego | Niski |
| Koszt długoterminowy | Niski (amortyzacja) | Wysoki (wymiana) |
Dodatkową korzyścią jest oszczędność czasu roboczego — dzięki systemowej konstrukcji szalunków lekkich ekipa budowlana może je montować i demontować bez użycia specjalistycznych narzędzi. Materiały aluminiowe charakteryzują się także odpornością na korozję, co przedłuża ich żywotność i zmniejsza koszty konserwacji.
Dobór odpowiedniego szalunku lekkiego
Zakres możliwości szalunków lekkich będzie uzależniony przede wszystkim zarówno od materiału, z którego zostanie wykonany, jak i od producenta. Parametry mogą się między sobą różnić, dlatego najlepszym sposobem na wybór odpowiedniego materiału do deskowania będzie zweryfikowanie tego, jakie konkretnie wykopy będziemy wykonywać i w jakim celu. To właśnie rodzaj prac do wykonania będzie determinował to, jakie szalunki będą nam niezbędne.
Materiał wykonania a parametry techniczne
Jeżeli chodzi o trwałość, z pewnością lepszym wyborem będą szalunki wykonane z metalowych elementów. Charakteryzują się one wyższą odpornością na uszkodzenia mechaniczne oraz większą stabilnością przy działaniu sił rozporowych gruntu. Szalunki drewniane są tańsze i łatwiejsze w montażu i demontażu, jednak ich wytrzymałość nie jest tak duża, co przy wykopach może mieć niemałe znaczenie. Drewno wymaga także częstszej wymiany ze względu na naturalną degradację materiału pod wpływem wilgoci i temperatury.
Sklejka wodoodporna stanowi rozwiązanie pośrednie — oferuje lepszą odporność na wilgoć niż zwykłe drewno, zachowując przy tym niższą wagę niż metal. Wybór materiału powinien uwzględniać także planowaną liczbę cykli użycia oraz warunki, w jakich będzie odbywać się praca.
Zakup, wynajem czy budowa własna
Aby pozyskać szalunki do budowy, mamy tak naprawdę trzy możliwości: wykonanie samodzielne, zakup lub wynajem. Ceny bywają zróżnicowane, zazwyczaj jednak to wynajem lub zakup są najbardziej opłacalne, ponieważ wówczas można liczyć na profesjonalną usługę i materiały dobrej jakości. W przypadku samodzielnego wykonania należy posiadać odpowiednią wiedzę techniczną i liczyć się z tym, że prace wykonywane własnoręcznie mogą przedłużyć czas budowy.
Wynajem sprawdza się przy jednorazowych realizacjach lub projektach o niewielkiej skali. Zakup jest uzasadniony dla firm budowlanych prowadzących regularną działalność oraz przy realizacji większych inwestycji, gdzie koszt amortyzuje się poprzez wielokrotne użycie. Przed podjęciem decyzji warto porównać oferty różnych dostawców, zwracając uwagę nie tylko na cenę, ale także na parametry techniczne, stan techniczny sprzętu oraz warunki serwisu i wsparcia technicznego.
